In onze streek ontwikkelde zich al in de jaren 1950 een grote nucleaire bedrijvigheid. Die groeide uit tot de huidige nucleaire zone (1000 hectare of 10 km²) en strekt zich uit over het grondgebied van Dessel, Mol en Geel. Voorbeelden van huidige of vroegere nucleaire activiteiten zijn :
- opslag en verwerking van radioactief afval
- onderzoek naar nucleaire toepassingen
- productie van brandstofelementen voor kerncentrales
- leveren van allerlei diensten voor nucleaire installaties
Lokale spelers
Belgoprocess in Dessel is gespecialiseerd in de karakterisering, verwerking en tijdelijke opslag van het Belgisch radioactief afval en de ontmanteling van stilgelegde nucleaire installaties. Belgoprocess is een dochteronderneming van NIRAS.
SCK, het Studiecentrum voor Kernenergie in Mol heeft sinds zijn ontstaan in 1952 wereldfaam opgebouwd inzake onderzoek naar medische en industriële toepassingen van kernenergie.
NIRAS, de Nationale Instelling voor Radioactief Afval en verrijkte Splijtstoffen, heeft naast hun hoofdkantoor in Brussel ook een team in Dessel. Eerst in de gebouwen van Isotopolis aan de Gravenstraat en vanaf 2022 in het nieuwe toegangsgebouw op het bergingsterrein. Vandaaruit leiden ze vandaag de bouw van de berging in goede banen en later ook de uitbating ervan.
Bij Euridice in Mol wordt onderzocht of het haalbaar is om hoogradioactief en langlevend radioactief afval definitief te bergen in ondergrondse kleilagen. Euridice beschikt over een ondergronds laboratorium ‘HADES’, in een kleilaag op 225 meter diepte. Dit laboratorium is uitsluitend voor onderzoek ; er wordt geen radioactief afval geborgen, ook later niet.
Equans is een breedvertakte groep met een site in Dessel. De nucleaire activiteiten zijn gericht op decontaminatie, ontmanteling, logistiek, transport, nucleaire verpakkingen…
JRC, het Joint Research Centre in Geel is een Europese onderzoeksinstelling waar zowel nucleair als niet-nucleair onderzoek wordt verricht.
Twee bedrijven zijn al verdwenen
FBFC of Franco-Belge de Fabrication des Combustibles (onderdeel van de Franse groep AREVA). Hier werden brandstofstaven gemaakt voor kerncentrales over heel de wereld. In 2011 werd beslist om de fabriek in Dessel te sluiten. Pas in 2022 was de ontmanteling beëindigd. Enkele gebouwen zijn blijven staan en worden vandaag gebruikt voor niet-nucleaire activiteiten.
Belgonucleaire produceerde van 1972 tot 2006 MOX-brandstof, een ander type kernbrandstof voor kerncentrales wereldwijd. Het bedrijf werd in 2006 gesloten. Sinds 2019 is het bedrijf volledig ontmanteld en afgebroken.
Het radioactief afval dat geproduceerd werd bij de ontmanteling van deze nucleaire bedrijven is verwerkt door en staat in tijdelijke opslag bij Belgoprocess in Dessel, net als het radioactief afval dat de bedrijven produceerden tijdens hun actieve periode.
