Bij de goedkeuring van het bergingsproject in Dessel stelden STORA en Mona als voorwaarde ook de oprichting van een eeuwendurend fonds, ondertussen gekend als het ‘Lokaal Fonds’. De bergingsinstallatie heeft een zeer lange levensduur (300 jaar), en zal ook na de exploitatie en sluiting nog een impact hebben op haar omgeving. Daarom is het belangrijk dat er ook bij de toekomstige generaties een draagvlak voor het bergingsproject blijft bestaan.
In 2016 werd het Lokaal Fonds opgericht als aparte rechtspersoon. In 2010 werd bij wet een apart NIRAS-fonds opgericht voor de financiering van alle maatschappelijke voorwaarden, inclusief het Lokaal Fonds. De volstorting van het Fonds werd gelinkt aan de nucleaire vergunning van de berging. In afwachting hiervan werd in 2018 de werking reeds opgestart met een voorschot van 1 miljoen euro. De nucleaire vergunning werd afgeleverd in 2023. Het Lokaal Fonds wordt volstort in de loop van 2025 en 2026. Het volle startkapitaal bedraagt 130 miljoen euro. De jaarlijkse werkingsmiddelen (50% voor Dessel en 50% voor Mol) bestaan uit de renteopbrengsten van dit startkapitaal. Hiermee kunnen de Desselaars en Mollenaars van nu en in de toekomst projecten ondersteunen die de gemeenschap ten goede komen.
Naast de meerwaarde die het biedt aan de lokale gemeenschap, draagt het Lokaal Fonds ook bij aan het levendig houden van de herinnering aan de bergingsinstallatie. De bevolking moet over 300 jaar nog altijd weten dat de bergingsinstallatie voor radioactief afval zich in Dessel bevindt. Het is één van de elementen die bijdragen tot de veiligheid op lange termijn.
De leden van het Lokaal Fonds worden afgevaardigd door STORA (voor wat betreft de Desselse bestuurders en de leden van het Uitvoerend Comité Dessel), MONA en NIRAS voor wat betreft de onafhankelijke bestuurder). Er zal dus steeds een connectie blijven tussen het Lokaal Fonds en STORA.
Vanwaar deze voorwaarde?
“Er is op korte, maar ook op lange termijn, nood aan middelen om in Dessel voldoende meerwaarden te ervaren om het draagvlak voor de berging en de exploitatie van een bergingsinstallatie voor laagradioactief en kortlevend afval zo groot mogelijk te maken. De oprichting van een 'fonds voor een duurzaam Dessel' is daartoe noodzakelijk.
Het fonds heeft als doel het ondersteunen of zelf realiseren van projecten die bijdragen tot de verbetering van de kwaliteit van de leef-, woon- en werkomgeving van de Desselse bevolking. De projecten kunnen van velerlei aard zijn: sociaal, economisch, cultureel, gericht op milieu, gezondheid, welzijn enzovoort. Het fonds moet bijdragen tot het bevorderen van het gemeenschapsleven en het stimuleren van de creativiteit en de originaliteit.”
- Uit het STORA-eindrapport, deel ‘Lokale ontwikkeling’, p.30 (2004)
Welke voordelen heb jij als Desselaar?
Regelmatig lanceert het Lokaal Fonds een projectoproep waarop je als Desselaar, Desselse vereniging of onderneming kan inschrijven. Zo kan je financiële steun ontvangen voor een project dat anders niet haalbaar zou zijn.
