Als onderdeel van het cAt-bergingsproject voor radioactief afval in Dessel werd op 3 juni 2016 het ‘Lokaal Fonds’ officieel opgericht. Met dit fonds kunnen in de komende 300 jaar allerlei projecten ondersteund worden die het leven in Dessel en Mol aangenamer moeten maken. Roel Mermans (voorzitter van de pas opgerichte Raad van Bestuur van het Lokaal Fonds) en Ellen Broeckx (voorzitter van het Uitvoerend Comité Dessel) vertellen er meer over.
Wat is het opzet van dit fonds?
“Naast het technisch luik omvat het cAt-project ook een maatschappelijk luik, met zaken als inspraak, communicatie en meerwaardecreatie”, zegt Roel Mermans. “Omdat het afval 300 jaar radioactief blijft, gaat de berging niet alleen de huidige generatie van Desselaars aan, maar ook de toekomstige generaties. Het fonds is een manier om ook die toekomstige Desselaars een meerwaarde te kunnen bieden. Het startkapitaal blijft al die tijd onaangeroerd en met de jaarlijkse renteopbrengst kunnen telkens nieuwe projecten ondersteund worden.”
Ellen Broeckx vult aan: “Een belangrijk punt is ook dat de berging in het geheugen blijft van de mensen. Via de meerwaarden die het Lokaal Fonds creëert, draagt het bij tot het draagvlak voor de oppervlakteberging. Het helpt om de kennis over de berging levendig te houden, wat belangrijk is voor de veiligheid op lange termijn.”
Welke projecten kunnen steun krijgen van het Lokaal Fonds?
“Dat kan over heel uiteenlopende thema’s gaan. Grotere en kleinere projecten op sociaal, economisch, cultureel, milieu-, gezondheids-, veiligheids- en welzijnsvlak kunnen allemaal in aanmerking komen. Belangrijk is dat er een zo groot mogelijke meerwaarde geboden wordt aan zoveel mogelijk mensen”, aldus Ellen.
Om hoeveel geld gaat het?
Roel: “Specifiek voor het maatschappelijke luik van het cAt-project beschikt NIRAS over een fonds dat 130 miljoen euro bevat, geld dat afkomstig is van de producenten van het radioactief afval. Het overgrote deel daarvan is bestemd voor het Lokaal Fonds, waarvan het startkapitaal tussen de 90 en de 110 miljoen euro zal bedragen.”
Wanneer kunnen projecten worden ingediend?
“Het fonds is nu formeel opgericht en de bestuurders zijn aangeduid, maar omdat er een koppeling is met het verkrijgen van de bergingsvergunning, zal het nog een tijd duren eer het volledige basiskapitaal beschikbaar is. Omdat de vergunningsprocedure meer tijd vraagt dan voorzien was, is NIRAS wel bereid een voorschot van 1 miljoen euro te storten, maar ook dat zal pas gebeuren wanneer FANC het vergunningsdossier volledig in orde verklaart. Dat wordt verwacht in de loop van 2017. Volgens de huidige planning start de bouw van de bergingsmodules in 2018. Vanaf dan wordt het Lokaal Fonds stapsgewijs gevuld”, licht Roel toe. “Het pas aangestelde bestuur zal die tussentijd overigens goed kunnen gebruiken om alle voorbereidingen af te werken en het fonds operationeel te krijgen.”
Wie bestuurt het Lokaal Fonds?
Ellen legt uit: “Je hebt een Raad van Bestuur en twee Uitvoerend Comités. De Raad van Bestuur bestaat uit 3 Desselaars, aangeduid door de Algemene Vergadering van STORA, en uit 3 Mollenaars, aangeduid door de Algemene Vergadering van MONA. Alle bestuurders hebben een tijdelijk mandaat en de bedoeling is dat alle geledingen van de lokale gemeenschap er in vertegenwoordigd zijn. Er is bovendien nog een onafhankelijke bestuurder, aangeduid door NIRAS.”
“Naast de Raad van Bestuur heb je de twee Uitvoerend Comités, één voor Dessel en één voor Mol, die ook weer zijn samengesteld uit de verschillende geledingen van de lokale gemeenschap. Het zijn deze comités die, los van elkaar en elk voor hun eigen gemeenschap, de ingediende projecten zullen beoordelen. Afhankelijk van de lokale noden in Dessel en Mol kunnen de twee comités hun eigen klemtonen leggen, criteria bepalen en projecten selecteren.”
“Belangrijk is ook te weten dat de bestuurders zelf niet het startkapitaal beheren. Dat zal uiteraard gebeuren door professionelen, die via een zorgvuldige beleggingsstrategie moeten zorgen voor duurzame en jaarlijks terugkerende renteopbrengsten”, besluit Roel tenslotte.
Klaar voor de start
Het fonds ondersteunt projecten en activiteiten die de levenskwaliteit van de lokale bevolking verbeteren en duurzame kansen creëren voor de lokale gemeenschappen. Tegelijk moet het helpen de herinnering aan de berging levendig te houden. De gemeenschappen van Mol en Dessel zullen elk een evenwaardig deel van de opbrengst uit het Lokaal Fonds ontvangen. Hiermee kunnen ze initiatieven en activiteiten in de regio ondersteunen. Maar er is dus nog voorbereidend werk aan de winkel vooraleer het Fonds echt van start kan gaan: beheerreglementen opstellen, leden aanduiden, de dagelijkse werking opstarten, enzovoort.
7 leden in de Raad van Bestuur
De Raad van Bestuur van het Lokaal Fonds bestaat uit 7 leden:
- 3 aangeduid door STORA: Paul Bertels, Roel Mermans en Wim Smet
- 3 aangeduid door MONA: Stijn Valgaeren, Nick Bergmans en Jef Verrees
- 1 onafhankelijke bestuurder, aangeduid door NIRAS: Erik Van Hove (die als professor aan de Universiteit Antwerpen mee aan de wieg stond van de partnerschappen STOLA en MONA)
De eerste twee jaren zal Roel Mermans voorzitter zijn van het Lokaal Fonds en Stijn Valgaeren ondervoorzitter
Interesten
Het bedrag van het Lokaal Fonds ligt tussen 90 en 110 miljoen. Het geld wordt belegd en met de interesten worden de projecten en activiteiten gefinancierd. Zo kan het Lokaal Fonds zichzelf in stand houden voor de hele levensduur van de bergingsinstallatie in Dessel.
Het Lokaal Fonds put zijn geld uit het Fonds op Middellange Termijn (FMT). Het FMT financiert alle delen van het oppervlaktebergingsproject die de lokale bevolking ten goede komen. De middelen komen van de producenten van radioactief afval zodra de nucleaire vergunning voor de berging uitgereikt is. Omdat het proces voor de aanvraag van de vergunning langer duurt dan voorzien – de vergunning wordt verwacht in 2018 – krijgt het Lokaal Fonds al een voorfinanciering van 1 miljoen euro van zodra het FANC het veiligheidsdossier voor de oppervlakteberging officieel volledig verklaart. Volgens de gezamenlijke planning van NIRAS en het FANC zal dat begin 2017 zijn. Voorlopig is er dus nog geen geld beschikbaar om projecten te financieren.
Kijk hier naar een filmpje over de stichting van het Lokaal Fonds
Lees hier het persbericht en het persdossier
