NIRAS, de Nationale Instelling voor Radioactief Afval en verrijkte Splijtstoffen, bereidt in Dessel de realisatie voor van een oppervlakteberging voor laag- en middelactief kortlevend afval – kortweg categorie A-afval. Om de bergingsinstallatie te mogen bouwen en exploiteren heeft NIRAS twee vergunningen nodig: een Vlaamse omgevingsvergunning en een federale nucleaire oprichtings- en exploitatievergunning. In het kader van beide procedures loopt een openbaar onderzoek van 22 november tot 21 december.
Infomarkt met infomoment op woensdag 4 december
Iedereen is welkom op de informatievergadering hierover, die gemeente Dessel in samenwerking met NIRAS organiseert, op woensdag 4 december 2019 om 19 uur in de raadzaal van het administratief centrum ‘De Plaetse’ (tweede verdieping).
Tot 13 december 2019 staat er bovendien een infomarkt met meer informatie over het project opgesteld in de tentoonstellingsruimte op de eerste verdieping. Deze is vrij te bezoeken, tijdens de openingsuren van het administratief centrum.
Wie de vergunningsdossiers wil raadplegen, kan terecht bij de afdeling grondgebiedzaken.
Waarom een bergingsinstallatie?
Op de oppervlaktebergingssite zal al het laag- en middelactieve kortlevende afval van ons land geborgen worden. Dat type afval ontstaat onder andere in kerncentrales, in ziekenhuizen, in onderzoeksinstellingen en bij de ontmanteling van buiten dienst gestelde nucleaire installaties. Het radioactieve afval ligt momenteel veilig opgeslagen in opslaggebouwen bij Belgoprocess in Dessel. Die kunnen nog tientallen jaren mee, maar bieden geen oplossing op lange termijn. De gebouwen moeten immers voortdurend gecontroleerd en onderhouden worden. Om de volgende generaties zo weinig mogelijk te belasten, is een definitieve berging van het afval noodzakelijk.
Hoe wordt het afval geborgen?
In de oppervlaktebergingsinstallatie zonderen opeenvolgende barrières het afval af van mens en milieu en sluiten ze de radionucliden in:
- In de Installatie voor de Productie van Monolieten (IPM) wordt het radioactieve afval (in vaten of in bulk) in een betonnen kist of ‘caisson’ geplaatst en vastgezet met mortel. Zo ontstaat een robuuste monoliet.
- De monolieten worden na controle met een trolley naar de ‘bergingsmodules’ vervoerd. Dat zijn grote betonnen bunkers met wanden van 70 centimeter dik. Tijdens de bergingsoperatie beschermt een stalen dak de bergingsmodules tegen weer en wind.
- Een afdekking uit verschillende lagen zal het dak op termijn vervangen. De afdekking zorgt ervoor dat de installatie voor vele honderden jaren beschermd is tegen alle invloeden van buitenaf.
- De bergingsinstallatie wordt tijdens en na het vullen nog enkele eeuwen gecontroleerd en gemonitord om de veiligheid te garanderen.
De veiligheid is de absolute prioriteit bij de berging. Volgens welk concept en welke veiligheidsprincipes zal de oppervlakteberging precies gebouwd en beheerd worden? Voor wie zich hierin wil verdiepen, werd een brochure over het veiligheidsdossier gemaakt. Je kan de brochure meenemen op de infomarkt of opvragen bij STORA.
Op de website van FANC vind je alle bijkomende documenten over de nucleaire vergunningsaanvraag.
Meerwaarden voor de regio
Het bergingsproject kwam tot stand via een intensieve samenwerking met de lokale bevolking, vertegenwoordigd door de partnerschappen STORA in Dessel en MONA in Mol. De partnerschappen zijn samenwerkingsverbanden tussen NIRAS en beide gemeenten. STORA en MONA kregen niet alleen inspraak in het technische ontwerp van de bergingsinstallatie, maar stelden ook maatschappelijke voorwaarden om de installatie op hun grondgebied te aanvaarden.
Er werden een heel aantal voorwaarden gesteld bij de aanvaarding van de bergingsinstallatie in Dessel. Zo was er - onder andere - de vraag naar een communicatiecentrum, naar een fonds voor een duurzaam Dessel en naar de opvolging van de gezondheid van de Desselaars. De precieze invulling van deze voorwaarden werd in overleg met STORA concreet uitgewerkt. Er waren verschillende aanpassingen en ondertussen worden de Desselse voorwaarden verwezenlijkt. Het communicatiecentrum (ondertussen ‘Tabloo’ gedoopt) wordt gebouwd op de hoek van de Kastelsedijk met de Gravenstraat, het eeuwigdurend ‘Lokaal Fonds’ is in werking en de gezondheidsstudie ‘3xG’ loopt al sinds 2010.
