Meer dan 120 geïnteresseerden waren er op de informatievergadering die NIRAS en Belgoprocess organiseerden op 21/01/2014 over de situatie van de gelvaten. Ook voor STORA was het belangrijk om erbij te zijn, aangezien de veiligheid van de berging de belangrijkste Desselse voorwaarde is.
Stand van zaken afvalvaten met gelvorming
In februari 2013 werden er bij een routinecontrole in de opslaggebouwen van Belgoprocess vaten met radioactief afval ontdekt met een soort van gelvormige uitloop . Het gaat om afval dat verwerkt werd in de kerncentrale van Doel. De vaten staan opgeslagen bij Belgoprocess in Dessel, in afwachting van definitieve berging. Op geen enkel moment was er een veiligheidsrisico voor de werknemers, de omwonenden of het leefmilieu.
Controles afgerond
Om de situatie in kaart te brengen werd een uitgebreid controleprogramma uitgevoerd. Daarbij werden alle productiereeksen steekproefsgewijs gecontroleerd die verwerkt zijn door de kerncentrale van Doel. Het gaat om vaten die hetzelfde type afval bevatten als de vaten met gelvorming, of vaten die volgens een gelijkaardig procedé zijn verwerkt. Ook vaten van andere afvalproducenten, zoals de kerncentrale van Tihange, of afval dat op een andere manier verwerkt werd, werden eveneens aan onderzoek onderworpen. Dit intensief controleprogramma werd eind 2013 afgerond.
Uit de resultaten blijkt dat het fenomeen van gelvorming hoofdzakelijk voorkomt bij vaten met concentraatafval verwerkt in de kerncentrale van Doel (grootteorde 7000 vaten). Concentraten zijn laagradioactieve, vloeibare afvalstoffen, die ontstaan bij de exploitatie van de kerncentrale en die vervolgens worden ingedampt. Er ontstaat dan een soort slib, dat gemengd wordt met beton en een betonnen blok vormt in het vat.
Uit het wetenschappelijk onderzoek naar de oorzaak van de gelvorming blijkt dat een chemische reactie, een alcali-silica reactie in het beton dat het radioactieve afval inkapselt, aan de basis ligt van de gelvorming.
De vaten staan voorlopig veilig in opslag
De veilige tussentijdse opslag van de vaten met gelvorming werd steeds verzekerd en wordt verder nauwgezet opgevolgd. Daarom werden de nodige maatregelen genomen, zoals uitgebreide controlerondes en een continue opvolging van de lucht in de opslaggebouwen. Ook worden er per productiereeks ‘getuigenvaten’ aangeduid die vaten geregeld worden gecontroleerd. De vaten vormen dus geen gevaar voor de omgeving.
Strikte veiligheidseisen bij de definitieve berging van de vaten
Normaal zouden de vaten in de toekomst geborgen worden in de oppervlakteberging die momenteel in Dessel wordt voorbereid. De vaten met gelvorming zijn hiervoor momenteel niet geschikt. Ze beantwoorden niet aan de zeer strikte kwaliteitseisen voor berging en kunnen in deze toestand niet geborgen worden.
STORA volgt de evoluties in dit dossier op, aangezien de veiligheid van de berging de belangrijkste Desselse voorwaarde is.